Grondslagen van zelfadaptief heelheidsonderzoek

Polymathie

Wat polymathie is

In HEAL is polymathie niet iets wat van buitenaf wordt toegevoegd. Het is een aangeboren menselijk vermogen tot grenzeloze waarneming, dat door sociale conditionering wordt toegedekt en dat kan worden hersteld.

De gangbare opvatting ziet de polymaat als iemand die meerdere vakgebieden beheerst, zoals Leonardo, Goethe of Hildegard von Bingen. In die opvatting wordt polymathie in de loop der tijd verzameld: de ene graad, vaardigheid en discipline na de andere. HEAL kijkt minder naar hoeveel iemand weet en meer naar hoe iemand aandacht geeft.

Een kind neemt waar zonder muren. Kleur, klank, beweging, betekenis en gevoel komen binnen als één veld. Vervolgens trainen school, specialisatie en herhaalde triggers de aandacht tot een smalle, selectieve modus. Door conditionering blijven triggers vroegere ervaringen in het heden herscheppen. Categorieën die begonnen als nuttige hulpmiddelen verharden tot vaste grenzen, en het lichaam helpt ze op hun plaats te houden via de afweerstrategieën die de Body Matrix in kaart brengt (verdringing en onderdrukking).

In de praktijk betekent het herstellen van polymathie dat de aandacht vrij beweegt tussen de vier perspectieven van HEAL:

•E=3, Observeren: selectief en gedetailleerd.

•E=2, Beschouwen/Empathiseren: in het ding zelf stappen.

•E=1, Belichaamd Denken: gevoeld, intuïtief weten.

•E=0, Getuigen: details wegnemen tot het onderliggende patroon zich toont.

Wanneer selectieve en open aandacht samenwerken, de toestand die HEAL superpositie noemt, worden de grenzen tussen vakgebieden weer poreus. Biologie, muziek, taal en rouw lijken dan niet langer gescheiden gebieden, maar aspecten van één beweging. Bohm zou die beweging de ontvouwing van de impliciete orde hebben genoemd.

Taal speelt een centrale rol. Volgens HEAL zelf roept zelfstandig-naamwoordgerichte spraak gerichte, selectieve aandacht op, en werkwoordgerichte spraak open, niet-selectieve aandacht. Dat maakt Rheomode X tot een dagelijks oefenterrein: wie die twee in de spraak in evenwicht brengt, brengt de aandacht in evenwicht, en polymathie komt daardoor opnieuw tevoorschijn. Deze koppeling is een voorstel van het HEAL-kader, voortgekomen uit decennia eerstepersoonsonderzoek. Het is nog geen gevestigde neurowetenschappelijke bevinding.

Heeft men er baat bij?

Ja, en de voordelen spelen op meerdere niveaus.

•Creatief en intellectueel. Het sterkste empirische bewijs komt van Robert en Michèle Root-Bernstein. Hun onderzoek liet zien dat zeer succesvolle wetenschappers, onder wie Nobelprijswinnaars, aanzienlijk vaker dan hun collega's serieus kunst en ambacht beoefenen. Vaardigheden bewegen tussen domeinen. Pasteurs opleiding als portretschilder scherpte het visuele onderscheidingsvermogen dat hij later in de kristallografie gebruikte. Het tekenen van Dorothy Hodgkin hielp haar patronen in moleculaire structuren te lezen. Inzicht komt vaak uit de bijvaardigheid, niet uit de hoofdvaardigheid.

•Fysiologisch. Rigide grenzen vasthouden kost energie, omdat het voortdurend verdedigen van categorieën, rollen en identiteiten de stressassen actief houdt. HEAL beschrijft polymathie als een allostatisch efficiëntere manier van leven: minder moeite besteed aan het onderhouden van muren, meer beschikbaar om te reageren op wat er werkelijk gebeurt.

•Onderscheidingsvermogen. Wanneer iemand door meerdere perspectieven kan kijken, kan geen enkel kader diegene zo gemakkelijk vangen. Viveka, het vermogen tot onderscheiden, groeit wanneer de aandacht kan terugstappen in het getuigen in plaats van samen te vallen met de lens die op dat moment actief is.

•Relationeel. Beschouwen/Empathiseren is zelf een van de perspectieven, dus herstelde polymathie brengt een groter vermogen mee om in de ervaring van een ander te staan zonder het eigen centrum te verliezen.

Kanttekeningen

Breedte alleen staat niet gelijk aan polymathie. Interesses verzamelen terwijl de aandacht selectief en angstig blijft, leidt tot verstrooiing, niet tot heelheid. Het integrerende element is het getuigen, het E=0-perspectief.

De wereld om ons heen beloont nog altijd vooral specialisatie, dus het herstellen van dit vermogen heeft echte kosten voor loopbaan, erkenning en erbij horen.

In de eigen logica van HEAL kan "een polymaat worden" uitgroeien tot nog een vaste identiteit, nog een zelfstandig naamwoord om te verdedigen. Het kader wijst naar "polymathen" als werkwoord: een doorgaande beweging van aandacht die een mens uiteindelijk leeft zonder het kader nog nodig te hebben.

Dus ja, een mens heeft er baat bij. Het voordeel zit niet vooral in meer weten. Het komt voort uit vollediger waarnemen, uit minder benauwdheid van binnen en uit aandacht die weer ruimte heeft om te bewegen.